Zabiegi laparoskopowe – na czym polega laparoskopia u psów i kotów?

Laparoskopia to dziedzina chirurgii zajmująca się zabiegami na jamie brzusznej przy użyciu specjalnych narzędzi takich jak: endoskopy, grasery oraz elektrotermia. Przestrzeń roboczą w jamie brzusznej uzyskuje się przez insuflację (tj. „Napompowanie”) jamy brzusznej dwutlenkiem węgla.

Część z wszystkich procedur chirurgicznych na jamie brzusznej można z łatwością i zyskiem dla pacjenta wykonać laparoskopowo

• owariektomia (usunięcie jajników
• cholecystoktomia (usunięcie pęcherzyka żółciowego)
• orchidektomia brzuszna (usunięcie niezstąpionych jąder)
• biopsje małoinwazyjne wątroby, trzustki, śledziony, nerek, nadnerczy
• adrenalektomia (usunięcie nadnercza) 
• gastropeksja (przyszycie żołądka do ściany jamy brzusznej u ras dużych i olbrzymich - zapobiegające skrętowi żołądka)
• splenektomia (usunięcie śledziony) na jamie brzusznej można z łatwością i zyskiem dla pacjenta wykonać

Procedury, których na ten moment nie możemy wykonywać laparoskopowo:

• chirurgia przewodu pokarmowego tj. Żołądka i jelit, z wyłączeniem biopsji
• chirurgia pęcherza moczowego, z wyłączeniem biopsji

Zabiegi laparoskopowe w weterynarii, podobnie jak w medycynie ludzkiej, zyskują na popularności ze względu na szereg korzyści dla zwierząt. Oto kilka kluczowych zalet tych procedur:

Mniejsze nacięcia i mniejsze ryzyko infekcji – bezpieczeństwo laparoskopii

Laparoskopia polega na przeprowadzaniu zabiegów przez kilka małych nacięć, co zmniejsza ryzyko infekcji, które zwykle występuje przy tradycyjnych operacjach z dużymi nacięciami. Dzięki mniejszym ranom, zwierzęta goją się szybciej i z mniejszym ryzykiem powikłań. Dodatkowo, w laparoskopii korzystamy z trokarów, czyli portów które blokują komunikację jamy brzusznej z środowiskiem sali chirurgicznej - co jeszcze bardziej ogranicza ryzyko kontaminacji bądź zakażenia.

Krótsza rekonwalescencja po laparoskopii u psa i kota.

Ponieważ zabiegi laparoskopowe wymagają mniejszych nacięć, czas gojenia jest krótszy, a zwierzęta szybciej wracają do zdrowia. Oznacza to także krótszy pobyt w klinice i mniej bólu po operacji.

Mniejszy ból pooperacyjny – laparoskopia mniej boli.

Mniejsze nacięcia i mniej tkanek uszkodzonych w trakcie zabiegu sprawiają, że zwierzęta doświadczają mniejszego bólu po operacji. Podczas zabiegu laparoskopowego nie ma potrzeby wyciągać narządów jamy brzusznej poza jej obrys aby podwiązywać naczynia krwionośne. Znacząco zmniejsza to ból pooperacyjny w typie bólu trzewnego „uczucie ciągnięcia/zgniatania”. To również oznacza mniejsze zapotrzebowanie na środki przeciwbólowe, co jest korzystne zarówno dla samego zwierzęcia, jak i dla właściciela.

Lepsza wizualizacja i większa precyzja zabiegu

Laparoskop umożliwia lekarzowi weterynarii dokładniejszą wizualizację wnętrza ciała zwierzęcia, co poprawia precyzję zabiegu. Dzięki temu chirurg może szybciej zidentyfikować problem i skuteczniej przeprowadzić operację, minimalizując ryzyko błędów. Pomimo wstępnych trudności z opanowaniem laparoskopii jako metody chirurgicznej dla większości chirurgów - po pełnym wdrożeniu niektóre zabiegi laparoskopowe na jamie brzusznej stają się łatwiejsze i bezpieczniejsze - np. Adrenalektomia (usunięcie nadnerczy). Dodatkowo wprowadzając endoskop do jamy brzusznej przez małe nacięcie aby usunąć np. jądro brzuszne u samca jesteśmy w stanie wykonać badanie zwiadowcze całej jamy brzusznej - w odróżnieniu od konwencjonalnej chirurgii otwartej, która wymagałaby pełnego rozcięcia jamy brzusznej od mostka aż do spojenia miednicznego.

Mniejsze ryzyko uszkodzenia tkanek podczas zabiegu.

Dzięki precyzyjnemu narzędziom, jakimi są laparoskopy i graspery, ryzyko przypadkowego uszkodzenia sąsiednich tkanek jest mniejsze w porównaniu do tradycyjnych zabiegów, gdzie operacja jest wykonywana "na wyczucie”. Dodatkowo podczas zabiegów laparoskopowych używa się tzw. VSD (Vessel Sealing Device) czyli narzędzi zamykających naczynia przy pomocy prądu elektrycznego. To sprawia, że w świetle jamy brzusznej nie pozostawia się materiału obcego jakim są nici, które długoterminowo mogą powodować zrosty i dyskomfort.

Laparoskopia to krótszy czas zabiegu.

Zabiegi laparoskopowe są zazwyczaj szybsze niż tradycyjne operacje, co zmniejsza ryzyko komplikacji związanych z długotrwałą narkozą. Najdłuższym etapem większości zabiegów na jamie brzusznej jest zamknięcie powłok, co w przypadku laparopskopii jest jej najkrótszym etapem, ponieważ wystarczy założyć łącznie 2-3 szwy po takiej samej liczbie portów laparoskopowych.

Laparoskopia jako metoda diagnostyczna – kiedy pomaga w diagnozie?

W niektórych przypadkach laparoskopia pozwala na bardziej dokładne postawienie diagnozy. Lekarz weterynarii może bezpośrednio zobaczyć problem, zamiast bazować jedynie na obrazach z badań takich jak USG czy rentgen, przy jednoczesnym mało inwazyjnym podejściu.

W jakich przypadkach stosuje się laparoskopię? (zastosowanie kliniczne):

Laparoskopia jest stosowana w różnych rodzajach zabiegów weterynaryjnych, w tym: usuwaniu jajników, kastracjach, biopsjach, leczeniu problemów z przewodem pokarmowym i wielu innych procedurach, co zwiększa jej wszechstronność i wartość w weterynarii. Z roku na rok przybywa opisanych w literaturze i przebadanych procedur. Endoskopowo operujemy także w jamie klatki piersiowej - tam laparoskopia przyjmuje nazwę VATS (Video-assisted thoracic surgery).

Mniejsze blizny po laparoskopii – jak wygląda rana po zabiegu?

Po zabiegach laparoskopowych blizny są znacznie mniejsze, co jest istotne, szczególnie w przypadku zwierząt rasowych, gdzie wygląd estetyczny może być ważny. W przypadku w miarę gęstej sierści blizny pozabiegowe są praktycznie niewidoczne. Każda z blizn ma około 5,2 mm długości (tak jak w przypadku medycyny ludzkiej - pediatrycznej). Dzięki małym nacięciom jesteśmy w stanie stosować szwy wchłanialne schowane pod skórą - nie ma potrzeby stresować zwierzęcia usunięciem szwów.

Laparoskopia u starszych lub przewlekle chorych zwierząt – lepsze wyniki.

Zwierzęta starsze lub o obniżonej odporności mogą znosić laparoskopię lepiej niż tradycyjne operacje. Mniejsza ingerencja w organizm i szybsza rekonwalescencja zwiększają szansę na pełne wyzdrowienie. Krótszy czas zabiegu to także krótsze znieczulenie, którego długość znacząco wpływa na szybkość powrotu do zdrowia.

Lek. Wet. Filip Franczak

Źródła

1. Diagnostic usefulness of laparoscopy versus exploratory laparotomy for dogs with suspected gastrointestinal obstruction Katie S. Barry, J. Brad Case, Matthew D. Winter, Fernando L. Garcia-Pereira, Gareth Buckle. Department of Small Animal Clinical Sciences, College of Veterinary Medicine, University of Florida, Gainesville, FL 32610. 
2. Safety and efficacy of laparoscopic hepatic biopsy in dogs: 80 cases (2004-2009) Sarah L Petre, Janet Kovak McClaran, Philip J Bergman, Sebastien Monette
3. Small Animal Laparoscopy and Thoracoscopy. Second Edition. Boel A. Fransson, Philipp D Mayhew
4. Endoskopia i endochirurgia psów i kotów. BSAVA. Philip Lhermette, David Sobel, Elise Robertson