Świąd u psa – dlaczego mój pies się drapie?

DLACZEGO MÓJ PIES SIĘ DRAPIE?

Psy, tak jak my, drapią się czasami po ciele, ale jeśli zdarza się to 2-3 razy dziennie – nie uznajemy tego za świąd chorobowy. Przyczyną może być zwykle przesuszenie skóry, podrażnienie po zastosowanych kosmetykach itp. Bywa, że pies odczuwa świąd (czyli swędzenie) i dość intensywnie liże przestrzenie międzypalcowe, okolice nadgarstków, pachy i pachwiny, a wielu właścicieli nie traktuje tego objawu jako znamion choroby, lecz uznaje takie zachowanie za czynności pielęgnacyjne. Gdy pies zaczyna się drapać kilka–kilkanaście razy dziennie (a nawet budzi nas czasami w nocy stukając łapkami o podłogę przy intensywnym drapaniu), oznacza to, że nasz pupil ma problem dermatologiczny i koniecznie trzeba umówić się na wizytę u lekarza weterynarii.

Im dłużej świąd trwa, tym częściej na skórze psa w różnych miejscach mogą pojawiać się zmiany, takie jak wyłysienia, zaczerwienienia skóry i jej łuszczenie, strupy, a nawet ropny wysięk. Świąd bywa niekiedy tak silny, że zwierzęta wygryzają sobie liczne rany na ciele. Konsekwencją przewlekłego odczuwania swędzenia mogą być objawy wyniszczenia i chudnięcia, a nawet zmiany behawioralne wynikające z ciągłego stresu i cierpienia spowodowanego świądem. Nierzadko psy stają się bardzo nerwowe, apatyczne, a nawet wpadają w depresję. Istnieje bardzo wiele przyczyn świądu, dlatego lekarz dermatolog musi zebrać dokładny wywiad, zbadać skórę i włosy pacjenta – czasami wykonać także badania krwi. Klasyfikację i opis różnych przyczyn swędzenia u naszych pupili znajdziecie poniżej:

1. PASOŻYTY

• Pchły, Kleszcze
• Wszy i wszoły
• Nużeńce
• Chejletiela
• Świerzbowce skórne i uszne

Pasożyty to częsta przyczyna drapania się u psów – świąd określa się zwykle jako silny. Pchły najczęściej pojawiają się od wiosny do jesieni, ale w domach, w których mieszkają koty wychodzące, wrażliwe psy mogą mieć objawy nawet cały rok. Bardzo często widzimy skutki ukąszeń przez te powszechnie występujące pasożyty, ale one same są trudne do znalezienia w sierści psa.

Zmiany na skórze w postaci strupków i wyłysień są obecne w okolicy grzbietu psa – w tylnej części i okolicy ogona. Nawet jeśli w sierści psa fizycznie nie ma pcheł, nie wyklucza to możliwości świądu wywołanego tymi pasożytami – nasz pupil mógł zostać ugryziony przez pchły, które po prostu później zeskoczyły z jego ciała (tak jak komary).

Wszy i wszoły – choć rzadko spotykane, występują najczęściej u psów mających kontakt z drobiem wolnożyjącym.

Chejletieloza, inaczej łupież wędrujący, to schorzenie dość rzadkie w Polsce, wywoływane przez roztocza – chejletiela. Na skórze psów pojawia się bardzo obfita łuska na całym brzuchu i grzbiecie, a świąd jest dość silny. Zdarza się, że dochodzi do zoonozy, czyli sytuacji, gdzie właściciel zostaje zarażony pasożytem.

Nużyca charakteryzuje się zwykle umiarkowanym świądem (lub nie jest obecny wcale). Na skórze głowy i/lub tułowia pojawiają się niesymetryczne łysiny. Często skóra pokryta jest popielatą łuską. Zdarza się postać uogólniona, czyli sytuacja, gdzie pasożyt rozprzestrzenia się na całe ciało pupila. Stan psa może być ciężki – występuje gorączka oraz ropne przetoki, ale na szczęście taki stan rzadko występuje.

Świerzbowiec powoduje bardzo silny świąd – pies drapie się i wygryza zębami swoje ciało. Zmiany skórne w postaci strupów, zaczerwienienia i pogrubienia warstw skóry pojawiają się na małżowinach usznych, mostku i łapach, a nawet mogą rozprzestrzeniać się na całe ciało. Może dojść do zarażenia innych zwierząt w domu oraz ludzi, w tym dzieci.

2. ALERGICZNE ZAPALENIA SKÓRY U PSA

To grupa schorzeń na tle immunologicznym, które charakteryzują się świądem skóry, a często także objawami z układu oddechowego i/lub pokarmowego:

• Obrzęk Quinckego (pokrzywka)
• Atopowe zapalenie skóry – tło pokarmowe
• Atopowe zapalenie skóry – tło środowiskowe
• Kontaktowe zapalenie skóry
• APZS (Alergiczne Pchle Zapalenie Skóry)
• Eozynofilowa czyraczność pyska u psów

Pokrzywka to nagła reakcja nadwrażliwości objawiająca się obrzękiem skóry i tkanek podskórnych na głowie oraz wysypką na całym ciele w postaci bąbli podobnych do poparzenia przez pokrzywy. Rozwija się w ciągu kilku minut do kilku godzin. W niektórych przypadkach dochodzi do obrzęku gardła lub tchawicy, co może prowadzić do duszności, a nawet wstrząsu anafilaktycznego. Obrzęknięty pies przypomina swoim wyglądem rasę shar-pei (opuchnięta mordka). Przyczyną może być pokarm, ukąszenia owadów, leki, substancje chemiczne, rośliny, a nawet czynniki fizyczne, takie jak silny mróz. Konieczna jest szybka interwencja lekarza weterynarii.

Alergiczne zapalenie skóry na tle pokarmowym to częsta dolegliwość, która może pojawić się w każdym wieku – zarówno u szczenięcia, jak i u starszego psa, który jadł tę samą karmę przez wiele lat. Świąd utrzymuje się przez cały rok i obejmuje najczęściej uszy, pysk, szyję oraz łapy. Na skórze widoczne są zaczerwienienia, grudki, strupy, a skóra może być pogrubiała i przebarwiona na szaro/czarno w miejscach drapania. Około 20–30% psów z tym schorzeniem wykazuje również objawy z przewodu pokarmowego, takie jak biegunki, wymioty czy wzdęcia. Leczenie wymaga wprowadzenia diety eliminacyjnej pod nadzorem lekarza lub dietetyka, ponieważ wiele produktów określanych jako „hipoalergiczne” nie spełnia odpowiednich wymogów.

Atopowe zapalenie skóry na tle środowiskowym (AZS) objawia się sezonowym świądem (wiosną lub jesienią), choć często występuje przez cały rok. Najczęstsze alergeny to roztocza kurzu domowego, pyłki traw i drzew oraz pleśnie. Zmiany skórne dotyczą tych samych okolic ciała, co przy alergii pokarmowej (uszy, pysk, szyja, łapy, pachy i pachwiny). Diagnostyka obejmuje testy śródskórne lub serologiczne, które są bardziej wiarygodne niż w przypadku alergii pokarmowej. Leczenie może być objawowe (leki) lub przyczynowe (odczulanie), które trwa co najmniej rok. Terapia wymaga regularnych wizyt u dermatologa, ponieważ AZS często współwystępuje z zakażeniami bakteryjnymi lub pasożytniczymi.

Kontaktowe zapalenie skóry jest rzadko spotykane u psów. Rozwija się w wyniku nadwrażliwości na detergenty, środki do mycia, chemikalia, naczynia plastikowe lub metalowe, a także zabawki wykonane ze skóry. Zmiany pojawiają się na skórze warg, pyska, pach, pachwin, przestrzeni międzypalcowych, moszny i krocza. Objawiają się zaczerwienieniem, krostkami, strupami i wysiękiem zapalnym. Najczęstsze przypadki dotyczą psów mających kontakt z benzynopochodnymi substancjami (np. w garażach) lub używających niewłaściwych misek.

Alergiczne Pchle Zapalenie Skóry (APZS) występuje sezonowo, od wiosny do jesieni, choć łagodne zimy wydłużają okres jego występowania. Świąd jest intensywny, a pies często się drapie i wygryza. Zmiany skórne (strupki, wyłysienia) pojawiają się w tylnej części grzbietu, w okolicy ogona oraz ud. Regularne stosowanie preparatów przeciwpchelnych i walka z pchłami w otoczeniu zwierzęcia pozwalają skutecznie kontrolować to schorzenie. Nawet jeśli pcheł nie widać, ich ukąszenia mogą powodować reakcje alergiczne.

Eozynofilowa czyraczność nosa to rzadkie schorzenie objawiające się bąblami, guzkami, owrzodzeniami i wyłysieniami. Zmiany pojawiają się w ciągu 24 godzin od ekspozycji, najczęściej na grzbiecie nosa, wokół oczu, na brzuchu lub klatce piersiowej. Przyczyna nie jest znana, choć podejrzewa się reakcję na ukąszenia owadów lub pajęczaków. Po podaniu leków zmiany całkowicie ustępują.

3. POZOSTAŁE PRZYCZYNY I SCHORZENIA WYWOŁUJĄCE ŚWIĄD

Niedoczynność tarczycy to choroba hormonalna, która sama w sobie nie wywołuje świądu, ale może go powodować, gdy dołączą się powikłania, takie jak wtórne zakażenia bakteryjne, drożdżakowe czy łojotok. W takich przypadkach na skórze widoczne są objawy zapalenia, czyli zaczerwienienia, łuski i strupy.

Zakażenia bakteryjne, grzybicze i drożdżakowe często wikłają inne stany zapalne skóry i zwykle powodują świąd. Kontrola za pomocą odpowiednich leków oraz szamponoterapii pozwala zmniejszyć ilość patogenów na skórze, dzięki czemu drapanie ustępuje. Jednakże konieczna jest dokładna diagnostyka, aby określić pierwotną przyczynę zakażeń i zapobiec ich nawrotom.

Łojotok pierwotny to genetyczne zaburzenie, które ujawnia się między 6. a 18. miesiącem życia. Objawia się przetłuszczaniem skóry i sierści, obecnością łusek oraz nieprzyjemnym zapachem. Przyczyna tego stanu jest nieznana. Najczęściej dotyka ras takich jak cocker spaniel, west highland white terrier, doberman, shar-pei, seter irlandzki, basset hound czy owczarek niemiecki. Aby postawić diagnozę, należy wykluczyć inne choroby.

Zmiany nowotworowe, choć rzadko, również mogą powodować silny świąd. Do takich zmian zalicza się mastocytomę i chłoniaka skóry, które mogą występować na całym ciele psa. W celu postawienia rozpoznania konieczne są badania cytologiczne i histopatologiczne.

Zaburzenia behawioralne mogą być podejrzewane, gdy pies drapie się przez długi czas, a na skórze nie występują żadne zmiany zapalne. Świąd może być wywołany przewlekłym stresem, depresją lub lękiem. Jednak przed postawieniem diagnozy behawioralnej należy wykluczyć wszystkie możliwe przyczyny dermatologiczne, ponieważ zaburzenia tego rodzaju są bardzo rzadkie. W przypadku podejrzenia zaburzeń behawioralnych warto skonsultować się z behawiorystą.

Podsumowując

- aby ustalić, dlaczego nasz pies odczuwa świąd i zbyt często się drapie, konieczna jest wizyta u lekarza weterynarii, najlepiej u dermatologa. Specjalista przeprowadzi dokładny wywiad, wykona badania skóry i sierści, analizy krwi oraz przedstawi zalecenia, np. dotyczące zmiany diety. W niektórych przypadkach może być konieczne wykonanie testów alergicznych w późniejszym terminie. Tylko dokładna diagnostyka pozwoli na postawienie trafnej diagnozy i wdrożenie skutecznego leczenia.

Źródła

Piśmiennictwo źródłowe i uzupełniające: Dermatologia Małych Zwierząt. Kolorowy atlas i przewodnik
terapeutyzny autorstwa: Linda Medleau, Keith A. Hnilica (2008).