Zalecenia szczepień dla psów i kotów w Polsce.

Zalecenia szczepień dla psów i kotów w Polsce. 

Opracowane zalecenia przez zespół do spraw szczepień (VGG) Światowego Stowarzyszenia Lekarzy Weterynarii Małych Zwierząt (WSAVA).

 
W jakim celu wykonuje się szczepienia u zwierząt?
Celem szczepień u psów i kotów jest chronienie ich przed ciężkimi, często śmiertelnymi chorobami, jak i zmniejszenie skutków chorób zakaźnych powszechnie występującymi w środowisku.
Przed czym przede wszystkim możemy chronić zwierzęta za pomocą szczepień? U psów jest to ochrona przed wirusem nosówki (CDV), adenowirusem psów (CAV), parwowirozą (wirus parwowirozy typ 2 (CPV-2) i wścieklizną.
u kotów to ochrona przed wirusem panleukopenii (FPV), kaliciwirusem (CCV) oraz herpeswirusem typu 1 (FHV-1) i wściekliźną.

 
Czy każdego pacjenta szczepi się według jednego schematu?
Mamy do dyspozycji podstawowy schemat szczepień oparty na podstawie wielu badań klinicznych, stworzony przez wybitnych specjalistów ds. chorób zakaźnych. Należy unikać niepotrzebnego szczepienia zwierząt i stosować się do najnowszych wytycznych tzn. nie szczepić kotów domowych tzn. np. niewychodzących na zewnątrz przeciwko wściekliźnie w razie braku zasadniczego zalecenia na danym obszarze endemicznym czy konieczności wyjazdu za granicę i uzyskania paszportu.

 
Czym są szczepienia podstawowe?
Są to szczepienia przeciwko chorobom powszechnie występującym w środowisku i potencjalnie śmiertelnym lub ustawowo rekomendowane przez władze danego państwa, wykonywane w wieku kilku tygodni i powtarzane wg wytycznych.

 
Co to są szczepienia dodatkowe?
Szczepienia dodatkowe stosujemy w razie zagrożenia daną chorobą np. w związku z warunkami geograficznymi np. szczepienie przeciwko leptospirozie (wysokie temperatury powietrza, gryzonie powszechnie występujące na obszarze).

 
Jakie mamy rodzaje szczepionek?
Szczepienia u zwierząt dzielimy na:
- szczepienia szczepionką tzw. żywą modyfikowaną lub atenuowaną (mające na celu wywołanie łagodnego bezobjawowego zakażenia i wzbudzenia odpowiedzi immunologicznej namnażając się w organizmie zaszczepionego zwierzęcia, są to szczepionki w formie iniekcji, donosowe i doustne)
- inaktywowane (zawierające inaktywowany drobnoustrój lub uzyskany z niego antygen).

 
Od czego zależy wyznaczanie terminu szczepień?
Szczepienie powinno być traktowane jako jeden z elementów profilaktyki dostosowany do: 

- wieku
- rasy
- stanu zdrowia
- środowiska, w którym żyje (potencjalny kontakt z zarazkami)
- trybu życia (kontakt z innymi zwierzętami, ewentualne podróże, wystawy). 

PODSTAWOWY PROGRAM SZCZEPIEŃ DLA PSA:

- 6 - 8 tydzień życia, potem powtarzanie co 2 - 4 tygodni aż do osiągnięcia 16 tygodnia życia lub późniejszego
WAŻNE! Liczba szczepień jest uzależniona od terminu wykonania pierwszego szczepienia. Zalecony schemat szczepień jest uzasadniony wskazaniem do wczesnej socjalizacji szczeniąt przy minimalnym ryzyku zakażenia, co przynosi realnie ogromne korzyści dla rozwoju psychicznego. W trakcie realizacji szczepień właściciel ma zapewnić kontakt psa tylko ze zdrowymi, zaszczepionymi zgodnie z wytycznymi i z odpowiednim temperamentem zwierzętami.

WAŻNE! Ostatnia dawka szczepienia podstawowego powinna być po ukończeniu 16 tygodni życia, ze względu na przeciwciała uzyskane od matki, które znacząco obniżają skuteczność większości stosowanych szczepionek.
- Dawka przypominająca powinna być przyjęta po 6 - 12 miesiącach od ostatniej dawki szczepienia.

WAŻNE! Przyjmowane kolejne dawki szczepień lekarz weterynarii dostosowuje do ewentualnego zagrożenia tj. co 12 miesięcy do 36 miesięcy lub rzadziej (czynniki to np. wyjazdy na wystawy, wyjazdy za granicę, kontakt z psami biegającymi wolno bez kontroli właściciela, korzystanie z wybiegów dla psów wolno puszczonych ze smyczy itd.) Wyjątek stanowi szczepienie przeciwko leptospirozie, boreliozie, Bordatella (kaszel kennelowy) czy parainfluenzie, które powtarzamy częściej (zalecane szczepienie co 12 miesięcy).

 
Kiedy szczepienie przeciwko wściekliźnie?
W Polsce psy powyżej 3 miesiąca życia (powyżej 12 tygodnia życia) podlegają obowiązkowemu szczepieniu przeciwko wściekliźnie. Szczepienie to należy powtarzać nie rzadziej niż co 12 miesięcy od daty ostatniego szczepienia. Obowiązek ten wynika z Ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.

 
PODSTAWOWY PROGRAM SZCZEPIENIA KOTÓW:
- 6 - 8 tydzień życia, potem powtarzanie co 2 - 4 tygodni aż do osiągnięcia 16 tygodnia życia lub późniejszego
- Dawka przypominająca powinna być podana po 6 - 12 miesiącach od ostatniej dawki szczepienia
- kolejne dawki powinny być przyjmowane co 12 - 36 miesięcy w zależności od stopnia ryzyka zarażenia się (niskie ryzyko występuje u kotów niewychodzących na zewnątrz, nie przebywających w hotelach, nie mających kontaktu z innymi osobnikami). Wyjątek stanowi szczepienie przeciwko Chlamydia (zalecane szczepienie co 12 miesięcy).
WAŻNE! W przypadku szczepienia przeciwko herpeswirozie nie chroni ona przed zakażeniem zjadliwym wirusem, które może przejść w formę latentną (bezobjawową) i w przyszłości w razie działania silnego stresora ulec reaktywacji.

 
Kiedy szczepienie przeciwko FeLV?
Szczepienie przeciwko FeLV jest szczepieniem dodatkowym. Stosowanie tej szczepionki jest zalecane u kotów wychodzących na zewnątrz oraz mających kontakt z kotem zarażonym FeLV. Szczepienie wykonuje się je dwukrotnie w wieku co najmniej 8 tygodni. Dawka przypominająca jest podawana po 2 - 4 tygodniach. Szczepienie zawsze powinno być poprzedzone testem w kierunku FeLV (metodą immunochromatograficzną (IC) w szybkim teście paskowym i/lub PCR).

Gdzie powinno być wykonane szczepienie u kota?
Ze względu na ryzyko wystąpienia mięsaka poiniekcyjnego u kotów po szczepieniu zaleca się podawanie szczepionki w zastrzyku podskórnym w okolicę inną niż okolica międzyłopatkową w razie konieczności interwencji chirurgicznej.

 
Teraz a kiedyś...
W przeszłości szczepienia były główną przyczyną i pretekstem do wizyt zwierzęcia w Zakładach Leczenia Zwierząt. Obecnie w związku z zaleceniami wydłużania czasu pomiędzy wykonywaniem szczepień u większości pacjentów wskazanie do corocznej wizyty profilaktycznej powinno pozostać w nawyku właścicieli. Coroczna wizyta ma nie tylko na celu badanie kliniczne pacjenta i wyłapanie potencjalnych odchyleń, ale od razu wykonanie kontrolnych badań dodatkowych bez bezpośredniego wskazania (często choroby na początkowym etapie pozostają bezobjawowe lub właściciel w natłoku spraw ich nie zauważa) tj. badanie krwi czy USG jamy brzusznej. Ma to na celu ewentualne wykazanie na podstawie badań dodatkowych chorób, które można leczyć już od początkowych etapów, bez oczekiwania na pokazanie się już objawów kliniczny przy zaawansowanym stadium.

 
Kiedy powinno się wybrać szczepienia dodatkowe?
Dobór szczepień dodatkowych jest dostosowywany indywidualnie przez lekarza weterynarii np. pies regularnie bytujący na wystawach czy przebywający w hotelach dla zwierząt powinien mieć uzupełnione szczepienie przeciwko Bordatella bronchiseptica powodującej chorobę zakaźną górnych dróg oddechowych, a pies wyjeżdżający na południe Europy szczepienie przeciwko leptospirozie.

 
Czy warto szczepić?
Tak, ze względu niekwestionowany pozytywny wpływ szczepień na populację zwierząt i przeżywalność pacjentów narażonych na kontakt z zarazkami w stosunku do ceny szczepionek i cen leczenia.

 Lek. Wet. Milena Kożuch